فصلنامه «پژواک زنان در تاریخ »با رویکرد علمی پژوهى و تخصصی به زنان و جایگاه انان از دوره هاى گذشته تا دوره تاریخ معاصر می پردازد . صدای زنان در تاریخ بسیار کم شنیده شده و پژواک آنان در متون نوشتاری و گفتاری بسیار کمرنگ بوده و در اغلب موارد نارسا بوده است .

فصلنامه «پژواک زنان در تاریخ »با رویکرد پژوهشي با استفاده از نظرات و آرای مورخین ،جامعه شناسان ،زبان شناسان و مردم شناسان ، روانشناسان و محققین تاریخ شفاهی به واکاوی گفتمانهاى زنان از لابلای اسناد متون کهن تاآرشیوهای نویافته و شاهدان عينى به موشکافی جايگاه و كنش هاى انان در رویدادها و تحولات پرداخته است تا افق و اندیشه های نو و صداهای پنهان و ناشنیده زنان نمودار شود ، با این امید که زنان این بن مایه های زایندگی در مسير رشد و نوزایی تحولاتی بس شگرف را در تاریخ رقم زنند ، به اميد آن روز.

 

یک قصه بیش نیست غم عشق و وین عجب

کز هر زبان که می‌شنوم نامکرر است

انتشار فصل‌نامۀ «پژواک زنان در تاریخ» طرح ساده‌ای نیست. شجاعت، درایت، آینده‌نگری، تداوم و بیش از هر چیز دانش گسترده و فراگیری را می‌طلبد. صفاتی که زنان ایران از آن برخوردارند و اگر در گذشته کمتر جلوه کرده و صدایشان شنیده نشده، اما اکنون فصلنامه پژواک زنان این فرصت را ایجاد کرده تا بار دیگر توانایی‌های خود را منصفانه آشکار کنند و با جرأت به اثبات رسانند.

هدف فصلنامۀ پژواک زنان، شناخت هرچه بیشتر کوشش‌ها و کارنامۀ تاریخی زنان در گذشته و حال است. تا زمانی که با نیمۀ دیگرِ جامعۀ خود آشنا نشویم و ندانیم که چه‌ کرده‌ایم و چه بر ما گذشته، چه بوده‌ایم و چه شده‌ایم، هویت و اعتمادبنفس خود را نخواهیم یافت. وقت آن است تا خود را در آیینۀ تاریخ بنگریم و غبار روزگاران را از چهرۀ خود بزداییم. از این روست که پژواک زنان آمده تا کمبودهای ژرفی را برطرف سازد و نقش بسزایی را در پیشبرد و پیشرفت آگاهی‌های جمعی زنان ایجاد کند؛ تا ما به خودآگاهی و خودباوری برسیم و استعدادهای خداداده را در خود بیابیم، گذشته را با دید حقارت و آتیه را با نگرانی و ناسپاسی ننگریم.

امید است با همکاری و همدلی استادان، پژوهشگران، جوانان و علاقه‌مندان، این مسئولیت خطیر و هدف عالی با موفقیت و کامیابی به پیش برود و زنان آنطور که بوده و هستند، به درستی و روشنی معرفی گردند.

منصوره اتحادیه

سخن مدیر مسئول

تأثیر تاریخنگاری زنان در زندگی اجتماعی

فائزه توکلی

فصلنامه پژواک زنان اولین نشریه تخصصی تاریخ زنان در تاریخ معاصر می باشد . درحوزه تخصصی تاریخ و زنان تاکنون پژوهشهای پراکنده ای در قالب نشستها و مجموعه همایشهایی برگزار شده است اما جایگاه فصلنامه ای که جامعه مخاطبش زنان در گستره عمومی تر و فراتر از مراکز علمی باشد با رویکرد تعمیق هویت تاریخی زنان از ضروریات بود. با مساعدت استادان طراز اول در رشته های متعدد علمی با توجه به رویکرد مطالعات تاریخی زنان که بین رشته ای می باشد مفتخریم که از اعضای بسیار ارزشمند استادان طراز اول در هیات تحریریه و سردبیر سرکار خانم دکتر منصوره اتحادیه که از شاخص محققان حوزه تاریخ زنان می باشند بهره مند شدیم . فرهیختگانی از میان تاریخدانان و جامعه شناسان و زبان شناسان و و ادبیات و مطالعات زنان و فلسفه تاریخ وعلوم سیاسی و... که با نظرات کارشناسانه به بازخوانی نقش زنان در رخدادهای اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی ، اقتصادی خواهند پرداخت .شماره نخست فصلنامه در اواخر پاییز ۱۳۹۹ پیش روی پژوهشگران و دوستداران مطالعات تاریخی است .

در تاریخنگاری زنان تأثیرات تحولات گوناگون در زندگی اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی زنان نادیده گرفته شده است و بطور جدی به موشکافی و تحلیل شرایط زنان در دوره های گوناگون تاریخ معاصر از مشروطه تا انقلاب اسلامی پرداخته نشده است . ارائه کلیاتی از سیر تحولات بدون تأثیر و تأثرات گوناگون آن اعم از اطلاعات آماری ، بطور مثال از ورود زنان به دیوانسالاری و یا سهم زنان در تولید ناخالص ملی و سهم زنان خانه دار در تولید ملی و اقتصاد ........در تاریخ مغفول است . شهیدیان در این مورد به این نکته مهم اشاره نموده است :"از سویی تنها نقش زنان در رخدادهای اجتماعی نیست که در تاریخ نگاری مورد بی توجهی واقع شده، تأثیر این رخدادها بر زندگی زنان نیز مورد بررسی قرار نگرفته است. نمونه هایی از این تاثیر را می توان در انقلاب مشروطه و به قدرت رسیدن نظام پهلوی دید که بررسی اثراتش در شرایط زندگی تاریخی اجتماعی وجنبش زنان محدود مانده است. این مساله تنها به ایران محدود نمی شود؛ پژوهندگان رشد و توسعه در جهان سوم مدت ها بر این باور بودند که تحولات اجتماعی در این کشورها در مجموع برای هر دو جنس مثبت است. استر بوزراپ(Ester Boserup) از جمله نخستین اقتصاد دانانی است که به بررسی تأثیر روند نوسازی و صنعتی شدن" بر زندگی زنان جهان سوم پرداخت. وی نشان می دهد که استعمار آفريقا توسط اروپاییان و تغییر سیستم کشاورزی آفریقاییان سبب تحديد نقش زنان در فعالیت های زراعی و از بین رفتن مالكيت آنان برزمین شد. تاریخ نگاران و تحلیل گران مرد، اما، به این جنبه های تکامل تاریخ بی توجه بوده ان".

تاریخنگاری زنان با محدودیت های خاصی در جامعه ایران مواجه بوده است . بعنوان مثال در مورد برخی زمینه های اقتصادی انقلاب مشروطه خانم نجم آبادی به حکایت فروش دختران ترکمن بجای پرداخت مالیات اشاره می کند یا در تحقیقی که خانم توکلی مبتنی براسناد نویافته درمورد قاچاق دختران منطقه شرق ایران در دوره مشروطه داشته است درنواحی بم و نرماشیر در خصوص فروش دختران ایرانی به افغانها و فقر مردم در متون تاریخی دوره مشروطه مطلبی نوشته نشده است ،در حالیکه مورخین زن باید بر تاریخنگاری زنان تکیه نمایند .

نخستین وظیفه تاریخ فمینیستی زنان همانا کشف زنان در تاریخ است. تاریخ زنان به خاطر کمبود منابع در واقع نوعی وسیله کاری است؛ باید اطلاعات تام و تمام را از این جا و آن جا جمع کرد تا نگارش تاریخ زنان میسر شود. توجه به این نکته مهم است که نه یک روایت، بلکه روایت های بی شمار و متضادی از گذشته ممکن است، چرا که تاریخ دانشی است هم مبتنی بر عینیات و هم درآمیخته با سیاست در معنای وسیع کلمه، که به رابطه میان گروه های اجتماعی مربوط می شود. از این قرار، عینی بودن به امری نسبی بدل می شود، هم از این نظر که جایگاه اجتماعی و ایدئولوژی تاریخنگار در آنچه می بیند و می نویسد موثر است و هم از این نظر که گذشته، از راه مدارک موجود، تنها درباره بخشی از تجربیات پیشینیان ونه همه ی آن در دسترس است. نقش تاریخ نگار، که در حالت پیشین ارائه تنها روایت تاریخ به نام روایت عینی و بی طرف آن بود، اکنون بازگویی تجربه ی چندگونه انسان ها می باشد و اعتبار وی که در حالت پیشین به عنوان تنها راوی تاریخ در ساختمان آن چه او "طبیعی" یا برحق تشخیص می داد ریشه داشت، اکنون در تجربه ی انسان ها و توانایی وی در تصویر کردن چند گونگی این تجربه ریشه دارد. به عبارت دیگر، اگرچه خود تجربه عینیت دارد، اما تاریخ، یعنی نگارش تجربه، دیگر عینی نیست و لاجرم، بی طرف هم نمی تواند بود. تجربه برای نگارش تاریخ زنان لازم است، اما کافی نیست. آگاهی از گذشته، از جهان، و اختلافات جنسی تنها از راه بازسازی تجربیات عینی میسر نمی شود؛ علاوه بر تجربه، به سامانه ی به هم پیوسته ای از مفاهیم، ارزش ها و مقولات گوناگون نیز نیاز داریم که شکل گیری آن تجربیات یعنی مجموعه ی تصمیم هایی را که به یک زندگی شکل میدهند. ممکن ساخته است.

از سویی تنها کشف جنبه های گوناگون تاریخ زنان کافی نیست. زبان ویژه زنان برای معنادادن به این تجربیات نیز باید خلق شود. نخستین نکته ای که در این رابطه به ذهن راه می یابد این است که درصد بالای بیسوادی در دوره های تاریخ پیشین ایران سبب شده است که توده زنان نتوانند از تجربیات و اندیشه های خویش مدرکی به جا گذارند. این که زنان در دوران های بس دراز اجازه نگارش نداشته اند، و اگر چیزی نوشته اند در اندرونی ها مانده و یا هنوز در مراکز نگهداری نسخ خطی خاک می خورد کشف زبان زنان را با مشکل روبرو می سازد. به همین خاطر، بخش عمده ای از منابع نگارندگان تاریخ فمینیستی زنان خاطرات، نامه ها، زندگینامه ها، اشعار و مدارکی از این دست است زیرا نوشته های خصوصی، در مقایسه با مدارک عمومی، از گزند حجاب زبان بیشتر در امان بوده اند و راحت تر افشای سر درون می کنند.

گذشته از این، مردسالاری - چه از سر این باور که زنان حرفی برای گفتن ندارند و چه به منظور سانسور زنان. همواره جدیتی خاص برای خاموش کردن زنان به خرج داده است. تاج السلطنه در خاطرات خود نمونه ای از این تلاش را به دست می دهد. وقتی تاج السلطنه به آموزگار و پسر عمه ی خود می گوید که قصد نگارش زندگینامه اش را دارد، آموزگار، ضمن ناباوری از این که او زندگی خود را تاریخ می داند، به او پیشنهاد می کند که به جای نوشتن، افکارش را به او "قصته کند"، پیشنهادی که مورد قبول تاج السلطنه قرار نمی گیرد. وقتی هم که نمی توان زنان را خاموش کرد، باید به نفی هویت نگارنده دست زد.

تلخیصی از مقاله تاریخ نگاری زنان در تاریخ معاصر، (حامد شهیدیان *1992 استاد جامعه شناسی در دانشگاه ایالتی سنگامون (Sangarnon State University) در ایلینوی.)

دوره 1، شماره 1، پاییز 1399

دوره 2، شماره 2، زمستان 1399

  سخن نخست آقای دکتر نصرالله زاده 1:مطالبات و حقوق سیاسی و اجتماعی زنان درگذار از قاجار به پهلوی نویسنده :دکتر قربانعلی کناررودی مشاهده مقاله دانلود اصل مقاله 2:واکاوی نقش فدراسیون بین‏المللی فوتبال (فیفا) در تثبیت و توسعه حقوق زنان نویسنده ها :طاهره روزبهانی ، دکتر ناهید عزیزی ، دکتر …

مطالعه بیشتر »

بررسی مقایسه ای جایگاه زنان در اندیشه های عبده، رشیدرضا، سید احمد خان هندی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی   دانلود اصل مقاله   نویسندها :  شهره جلال­پور[1]، رکسانا کیانی[2]‌ و محمد زارع­زاده[3] [1]‌‌ استادیار گروه علوم‌سیاسی واحد شهرضا. دانشگاه آزاد اسلامی. شهرضا. ایران [2]‌‌ ‌کارشناس ارشد گروه علوم‌سیاسی واحد شهرضا. دانشگاه آزاد اسلامی. شهرضا. ایران نویسنده مسئول) [3] ‌کارشناس ارشد گروه علوم‌سیاسی واحد شهرضا. دانشگاه …

مطالعه بیشتر »

بررسی عملکرد و مشارکت گوهرشاد بیگم در ساختار سیاسی امپراطوری تیموری

نوع مقاله : علمی-پژوهشی   دانلود اصل مقاله   نویسنده :  لیلا محمدی استاد یار گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر      چکیده امپراطوری  تیموری با توجه به جایگاه سیاسی و نظامی اش، همچنین تاثیر پذیری  از سنن قبیله ای و ایدئولوژیکی  و ایرانی – اسلامی شاهد تکاپوی زنان در …

مطالعه بیشتر »

بازنمایی جنسیت در خاطره نگاری (مطالعه ی موردی:خاطرات زنان مبارز دوره پهلوی)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی   دانلود اصل مقاله   نویسنده : سمیه عباسی دانش آموخته ی مقطع دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه تربیت مدرس   چکیده نقش آفرینی پررنگ زنان مبارز ایرانِ دوره ی پهلوی،در شکل گیری و تسریع جریانات منجر به انقلاب1357،جایگاه تاریخی ویژه ای را برای ایشان رقم زده …

مطالعه بیشتر »

بازتاب تغییرنقش های جنسیتی در رمان نویسی دهه هفتاد

نوع مقاله : علمی-پژوهشی   دانلود اصل مقاله   نویسنده : دکتر مریم عاملی رضایی دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی چکیده رمان و رمان نویسی پس از انقلاب اسلامی به عنوان ژانر ادبی مطرح از دهه شصت، اغلب با رویکردی اجتماعی مسائل و چالشهای روز جامعه را به …

مطالعه بیشتر »

تحلیل کهن الگوی مادر (مام وطن) در رمان جای خالی سلوچ

نوع مقاله : علمی-پژوهشی   دانلود اصل مقاله   نویسنده ها : طاهره روزبهانی[1]، دکتر ناهید عزیزی[2]، دکتر حجت اله غ منیری[3] [1] – دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران [2] – گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، …

مطالعه بیشتر »

راهنمای تنظیم مقالات

دوره 2، شماره 2، زمستان 1399

  سخن نخست آقای دکتر نصرالله زاده 1:مطالبات و حقوق سیاسی و اجتماعی زنان درگذار از قاجار به پهلوی نویسنده :دکتر قربانعلی کناررودی مشاهده مقاله دانلود اصل مقاله 2:واکاوی نقش فدراسیون بین‏المللی فوتبال (فیفا) در تثبیت و توسعه حقوق زنان نویسنده ها :طاهره روزبهانی ، دکتر ناهید عزیزی ، دکتر …

مطالعه بیشتر »

مقالات منتخب

دوره 2، شماره 2، زمستان 1399

  سخن نخست آقای دکتر نصرالله زاده 1:مطالبات و حقوق سیاسی و اجتماعی زنان درگذار از قاجار به پهلوی نویسنده :دکتر قربانعلی کناررودی مشاهده مقاله دانلود اصل مقاله 2:واکاوی نقش فدراسیون بین‏المللی فوتبال (فیفا) در تثبیت و توسعه حقوق زنان نویسنده ها :طاهره روزبهانی ، دکتر ناهید عزیزی ، دکتر …

مطالعه بیشتر »

حماسه های رستم و خاندانش

حماسه های رستم و خاندانش نسترن صفاری” مظاهر مصفا *** ژاله آموزگار *۰۰۰ چکیده آنچه در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته است، حماسه های رستم و خاندان اوست. یافته های تحقیق نشان میدهد که داستان رستم، اصلی سکایی دارد و این فرض با نبود نام رستم و زال در …

مطالعه بیشتر »
Call Now Button